Erazm Józef Jerzmanowski – „Polski Nobel”
Erazm Józef Jerzmanowski to jeden z najwybitniejszych Polaków II połowy XIX wieku. Urodził się 2 czerwca 1844r. w Tomisławicach na Ziemi Kaliskiej. Wywodził się ze znanej, patriotycznej rodziny ziemiańskiej, był wnukiem Pawła Jerzmanowskiego – adiutanta Napoleona I. Po ukończeniu gimnazjum w Warszawie rozpoczął studia w Instytucie Politechnicznym w Puławach przerwane przez wybuch Powstania Styczniowego, w którym wziął udział. Jako powstaniec walczył w oddziale Mariana Langiewicza wspólnie z Adamem Chmielowskim – późniejszym Bratem Albertem. Po upadku powstania osiadł czasowo w Paryżu, gdzie uzupełnił studia techniczne i uzyskał stopień oficerski. W roku 1873 został wysłany przez francuskie przedsiębiorstwo zajmujące się eksploatacją gazu świetlnego do Stanów Zjednoczonych.
Wykorzystując zdobytą wiedzę w krótkim czasie uzyskał kilkanaście patentów z dziedziny gazownictwa i założył kompanie gazownicze w kilku miastach Ameryki. Dzięki swej ogromnej pracowitości i opatentowanym wynalazkom stał się jednym z najbogatszych ludzi w Stanach Zjednoczonych. W tym czasie ożenił się z Amerykanką – Anną Koester.
Erazm Jerzmanowski pamiętał zawsze, że jest Polakiem i patriotą. Nie szczędził pieniędzy dla Polonii Amerykańskiej, wspierając jej działalność oświatową, finansował budowę polskiego kościoła w Nowym Jorku, utrzymywał też czytelnię polską. Hojne darowizny kierował do ubogich Polaków, do szkół polskich, na organizowanie wystaw i muzeów, by przypominały światu Polskę nieobecną na mapie Europy. Wspierał też działalność Muzeum Polskiego w Raperswille. W 1889 roku w uznaniu zasług dla Kościoła Katolickiego papież Leon XIII uhonorował go Orderem Komandorskim św. Sylwestra.
W 1895 roku Erazm Jerzmanowski zakupił majątek ziemski wraz z dworem i pałacem w Prokocimiu, w pobliżu Krakowa, w którym zamieszkał razem z żoną Anną. Po powrocie do ojczyzny rozpoczął szeroko zakrojoną działalność charytatywną. Wspierał edukację dzieci, zwłaszcza w okolicznych wsiach. W 1899 roku ufundował szkołę w podkrakowskich Krzyszkowicach, których był właścicielem, i do śmierci łożył na jej utrzymanie.
Erazm Jerzmanowski zmarł 7 lutego 1909 roku w Prokocimiu i został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. W zapisie testamentowym ustanowił nagrodę, czyli tzw. fundację za zasługi na polu kultury, nauki lub działalności humanitarnej, czyniąc jej dysponentem Polską Akademię Umiejętności. Z fundacji tej noszącej imię małżonków Jerzmanowskich w latach 1915 – 1938 przyznano 17 nagród. Otrzymali je między innymi: ks. Adam Sapiecha, Henryk Sienkiewicz, Ignacy Paderewski, Benedykt Dybowski, Jan Kasprowicz, Aleksander Brückner. Po wojnie nagrodę reaktywowano dopiero w 2009 roku. Jako pierwszą uhonorowano nią Janinę Ochojską za krajową i międzynarodową działalność charytatywną. W kolejnych latach nagrodę otrzymali: Jerzy Nowosielski – 2010r., Maciej Grabski – 2011r., Adam Bielański – 2012r., Andrzej Zoll – 2013r. Fakt ufundowania tej prestiżowej nagrody pozwala nazwać jej donatora „polskim Noblem”.
Erazm Jerzmanowski był wielkim Polakiem, filantropem i patriotą. Jego przesłanie życiowe, by nieść pomoc potrzebującym, jest aktualne i żywe do dziś. Jest ideą przyświecającą działaniom całej naszej społeczności szkolnej. Jego postać jest i będzie dla nas przykładem i wzorem do naśladowania. Dlatego w każdym roku wspominamy jego postać, uroczyście obchodząc Dzień Patrona.